Depresyon-6: Depresyon Zarar Görmemizi Önlemek İstiyor

depresyon neden olur

Depresyon Zarar Görmemizi Önlemek İstiyor

Öncelikle akla gelen sorulardan birisi, genellikle depresyonun neden olduğu veya depresyonun neyden kaynaklandığıdır. Bu soruya cevap bulabilmek için farklı evrimsel araştırmalara da göz atmamız gerekmektedir. Başka evrimsel yaklaşımlar, kişilerin depresyondayken neden kendilerini aşağı, mağlup ve daha önemsiz gördüklerini açıklamaya çalışmaktadır.

Bu yaklaşıma kanıt gösterebilmek için hayvanları yakından izlemek gerekmektedir. Bu yaklaşım alt kademe ve üst kademede yer alan hayvanlar arasında ciddi biyolojik farklılıklar olduğunu öne sürmektedir. İkinci planda kalmış yada alt kademede yer alan hayvanlar çok fazla saldırıya uğramış ve insanlardaki depresyon semptomlarına benzer bilişsel ve davranışsal değişiklikler sergilemektedirler. Daha da alt kademelerde yer alan hayvanların stres sistemlerinde aşırı bir aktiflik görülmektedir. Bu stresin büyük bir kısmı daha üst kademede yer alan hayvanların sürekli tacizlerine maruz kalmalarından kaynaklanmaktadır.

Hiyerarşik olarak alt kademelerde yer alan bir hayvanın güçlü, hakim ve yetkinmiş gibi tavırlar sergilemesi çok mantıklı değildir. Böyle davranışlar sergilemesi büyük olasılıkla kaybedeceği ve fiziksel olarak zarar göreceği kavgaların veya çatışmaların çıkmasına zemin hazırlayacaktır. Bela aramamak, hırslı olmamak ve göze batmamak için çabalamak alt kademede yer alan bir hayvan için en güvenli yoldur. Bunun sonucu olarak da, bu hayvanların olumlu beyin sistemleri zayıflar ve tehdit odaklı sistemleri de güçlenerek hayvanın kendini koruması, topluluk içinde tetikte kalması ve beladan kaçınması sağlanmış olur.

 

İkincil planda düşünme

Depresyondaki insanların genel düşünme biçimi kendilerinin aşağı olduğu ve ikinci planda oldukları yönündedir. En uç durumlarda da, kişiler toplum dışına itildiklerini ve dışlandıklarını hissedebilirler. Sevilmeyen, değersiz, aşağı, yetersiz ve kötü gibi sıfatlar bireyi toplumsal düzende aşağı kademelere yerleştiren statü saptamalarıdır. Açıkçası böyle bir ‘’statü’’ sadece hayali gerçeklikten kaynaklanmaktadır. Yani statü gerçekte var olan bir durum değildir. Statü toplu inançtan kaynaklanır! Bu konuda ”Homo Sapiens” isimli kitabı okursanız eğer, kendi hayali gerçekliklerimizi nasıl yarattığımızı ve bunları nasıl sürdürüp binlerce yıl içinde bu düzenlere adapte olduğumuzu daha iyi anlayabilirsiniz.

Ruh halinin, kısmen güveni ve statüyü gösteren bir enerji kontrol sistemi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Ruh haliniz ne kadar iyiyse, kendinizi o kadar iyi hissedersiniz. Kendinizi iyi hissetmek de önemli şeylerin peşine düşmenize daha çok yardımcı olacaktır. Depresyondayken de en büyük sıkıntılardan birisi ‘’enerjisiz hissetme’’ durumudur.

 

Vücut dili ve ikincil planda oluş durumu

Yapılan araştırmalar, kendine güvenen maymunların daha dik durduklarını ve bu güveni sergilediklerini göstermektedir. Bu durum insanlarda da böyledir. Depresyondaki kişiler genellikle dik durmaz; omuzları düşük ve başları eğiktir, ayrıca gözlerini kaçırma eğilimi de gösterirler. Depresyondayken kişiler duygularını saklamak ve farklı şeyler hissediyormuş gibi görünmek de isteyebilirler ancak ruh halinin daha da bozulmasıyla bu durum oldukça zor bir hal alır.

Bazı insanlar ise ikincil planda olmaktan memnun olabilir ve yükü başkalarının omuzlamasına izin verebilirler. Ancak zoraki bir şekilde ikinci plana atılmak ise ciddi bir stres yaratabileceğinden, depresyonla ilintilidir. Yani ikinci planda oluşu kabullenmek ve ikincil planda kalışın kişiye zorla kabul ettirilişi arasında çok net bir çizgi ve çok ciddi bir ayrım vardır.

İkinci planda kalan hayvanlar üyesi oldukları gruplarda genellikle arka planda yer alır ve bir kenarda saklanma davranışı sergilerler. İnsanlarda da durum oldukça benzerdir. Kişiler ikinci planda kaldığını hissettiklerinde toplumdan çekilirler, saklanırlar ve çok fazla dışarı çıkmamaya özen gösterirler; bu da kişilerin daha fazla soyutlanmasına ve yalnızlaşmasına neden olur. Hatta böyle durumlarda kişiler olumlu şeyler yapmayı bile bırakabilir.

Ruh halimiz ve ikinci planda kalmışlık hissi birbiriyle bağlantılıdır ve bu durum bizi göz önünde bulunmamaya ve deyim yerindeyse köşelerde gizlenmeye teşvik eder.

 


Depresyon yazı dizimizin 7. yazısı olan ”Depresyon ve Kendini Yenik Hissetmek” adlı yazımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: 

psikolojiplatformu.com/2019/01/09/depresyon-ve-kendini-yenik-hissetmek/


depresyon zarar görmemizi önlemek istiyor

 

 

 

 

 

 

 

Kaynak:

Gilbert, P. (2009). Overcoming depression: A self-help guide using congitive behavioral techniques. London, UK: Robinson

Harari, Y. H. (2012). Sapiens: Hayvanlardan Tanrılara (45. baskı). İstanbul: Kolektif Kitap.

Alakalı başlıklar

Leave a Comment