Mükemmeliyetçilik-2: Zararlı Mükemmeliyetçilik; Mükemmeliyetçilik ve Öz-değer

mükemmeliyetçilik zararlı mıdır

Öz-değerinizi Yüksek Standartlar Üzerinden Değerlendirmek

Mükemmeliyetçi insanların öz-değerlerini belirleyen faktörlerden birisi, kendilerini başarılı oldukları kadar değerli hissetmeleridir. Bu durum da bireyleri başarı için uğraştıkları şeylere aşırı bağımlı bir hale getirebilmektedir.  Standartlarınızı yakalamakta ve beklentilerini karşılamakta yetersiz kaldığınızda kendiniz hakkındaki düşünceleriniz genel olarak olumsuz yönde değişme eğilimi gösterebilmektedir.

Araştırmalar gösteriyor ki mükemmeliyetçilik yalnızca kişinin kendisi için koymuş olduğu standartlarla bağlantılı olmayabilir. Bu kişiler aynı zamanda başkalarına da oldukça yüksek standartlar dayatabilmekte. Bir diğer grubun görüşüne göre de mükemmeliyetçilik yüksek beklentilere, standartlara ve hatalara öz-eleştiri ile cevap vermektir.

Kişinin başarısızlıkla karşılaşması durumunda öz-eleştirinin dozunun artması mükemmeliyetçiliğin zararlı yönlerinden bir tanesi olarak değerlendirilebilir. Standartların yakalanması sürecinde olumsuz ve olumlu yaklaşımların arasında net bir ayrım yoktur. Zorlayıcı olan standartlar genel olarak olumlu olarak başlayıp kötüleşerek olumsuz bir hal alabilmektedir.

 

Zararlı mükemmeliyetçilik ve başarı çabası arasındaki farklar nelerdir?

Zararlı mükemmeliyetçilik görülen bireylerde, kişilerin öz-güveni sıkı bir şekilde başarılı olmalarıyla bağlantılıdır.  Zararlı mükemmeliyetçilik deneyimleyen kişiler olumsuz sonuçlar almış olsalar bile; belirlemiş oldukları yüksek standartlara ulaşabilmek uğruna aşırı çabalamaya devam ederler.

Pek çok insan zararlı mükemmeliyetçiliğin nerede başladığını anlamakta zorluk çeker. Zararlı mükemmeliyetçilik ve başarı çabası bir arada görülebilir. Çoğu insan, kendisine zarar veren mükemmeliyetçi düşünce tarzlarından ve mükemmeliyetçi davranışlardan kurtulmak konusunda zorluk yaşar;  çünkü bu insanlar geçmişte mükemmeliyetçilikten yarar sağlamışlardır.

 

Mükemmeliyetçilik ve Psikolojik Sorunlar Arasındaki Bağlantı

Mükemmeliyetçi bir insansanız yorgun, diğer insanlardan uzak ve oldukça katı bir insan olma ihtimaliniz oldukça yüksektir.. Yaşamınızı, ‘’şunu yapmalıyım, bunu yapmalıyım’’ gibi kalıplarla yönetiyor olabilirsiniz, bunlar mükemmeliyetçi insanlarda oldukça sık rastlanan olgular arasında yer alırlar. Aslında bu durum, hayatınızda neyi yapmanız gerektiğini söyleyen yasak ve kurallardan oluşan bir hapishane gibidir.

Mükemmeliyetçilik anksiyete yani kaygı gibi başka sorunlarla da bağlantılı olabilmektedir. Kişi eğer standartlarını yakalayamazsa, bu durum onun üzerinde gerginlik yaratacaktır. Ayrıca mükemmeliyetçilik, obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu ve sosyal anksiyete bozukluğu gibi bazı psikolojik sorunlar arasında da güçlü bir bağlantı olduğu gözlemlenebilmektedir.

Eğer bahsedilen türde bir mükemmeliyetçiliğe sahipseniz, zaman zaman moralinizin bozulması ve üzgün hissetmeniz olağandır. Bireyleri en çok rahatsız eden durumların başında ise, kendilerini üzgün hissettikleri ve morallerinin bozuk olduğu zamanlarda günlük hayatlarında yapmaktan zevk aldıkları aktiviteleri sürdürmek için gerekli motivasyonu bulamamak yer almaktadır.

Bunun sonucu olarak da depresyon başlangıcı olasıdır. Depresyona girdiğinizde standartlarınız üzerine daha fazla düşünür hale gelebilir ve böylece depresyon ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişkinin birbirini pekiştirmesine sebebiyet vermiş olursunuz.

Kadınlarda daha sık karşılaşılan başka bir durum ise mükemmeliyetçilikle bağlantılı olarak ortaya çıkan yeme bozukluklarıdır. Mükemmeliyetçi biriyseniz ve yeme bozukluğunuz varsa, mükemmeliyetçiliğin kendini en yoğun hissettirebileceği alanlar vücut şekli, beslenme, kilo ve kontrol ihtiyacı olarak karşınıza çıkabilir.

Mükemmeliyetçiliğiniz diğer sorunlara neden oluyor ve onların sürdürülmesinde etkili oluyorsa, öncelikle mükemmeliyetçiliğin çözümü üzerine odaklanmak daha yararlı bir yaklaşım olacaktır. Çünkü bir sorunun temelini oluşturan ögelerin üstesinden gelmek diğer problemlerin çözümünü daha da kolay bir hale getirecektir.

Mükemmeliyetçilik sadece depresyon, kaygı yani anksiyete ve yeme bozuklarıyla ilişkili değildir. Bireylere sorun yaratan ve zarar veren davranışların ortaya çıkmasına da neden olabilir. Mükemmeliyetçi olan kişilerin en sık karşılaştıkları problemlerden birisi de erteleme davranışıdır.

Mükemmeliyetçilik

Kaçınma davranışı

Kaçınmayı belirli bir durumun neden olduğu rahatsızlıktan ya da gerginlikten uzaklaşmaya çalışmak ve gerginliğin azaltılması için ortaya konan çaba kaçınma olarak tanımlayabiliriz.

Mükemmeliyetçi kişilerin kaçınma davranışı sergilemesinin en büyük nedeni başarısız olma korkusu olabilir. Genellikle performans baskısı yaratan durumlarla ilgili yapılan olumsuz tahminler bu davranışı ortaya çıkarabilmektedir. Mükemmeliyetçi bireyler genellikle performansları konusunda en kötü sonucu düşünmeye odaklıdırlar. Kötü performansla yüzleşmektense, bu ihtimalin ortaya çıkmasını önlemek onlara daha rahat bir hissiyat vaat eder. Bu durum başarısızlıktan kaçma amacı taşısa da kaçınma davranışı tam tersi bir durum yaratabilir.

Kaçınma davranışı sizi bir şeyleri uygulamaktan, kendinizi geliştirmekten ve hatalarınızdan ders çıkarmaktan alıkoyabilir. Kaçınmanın bir diğer sebebi de titizlik ihtiyacı, yüksek standartlar ve ‘’ya hep ya hiç’’ tarzı bir yaklaşımın benimsenmesiyle yapılacak işin gözde büyütülmesidir. Bu durum da korkunun giderek büyümesine ve buna paralel olarak da kaçınma davranışının pekiştirilmesine neden olur.

 

Erteleme davranışı

Erteleme de mükemmeliyetçi kişiler arasında oldukça sıkça görülen bir görevi ileri bir tarihte yapmak için geçiştirme davranışıdır. Mükemmeliyetçi olan insanlar işin mükemmel bir şekilde halledilmesine o kadar odaklanırlar ki, kötü bir şekilde yerine getirilmesindense mükemmel olacağı zamana kadar beklemeyi tercih ederler.

Aslında erteleme mükemmel olmayacak bir göreve başlamaktan kaçınma davranışı olarak da yorumlanabilir. Erteleme davranışı sonucun mükemmel olmasına katkı sağlamaz, aksine kişiyi ciddi bir baskının altına sokabilir ve beklenilen standardın çok altında bir sonuç alınmasına da neden olabilir.

 

Performans kontrolü

Performans kontrolü mükemmeliyetçi kişilerin performanslarının nasıl olduğunu tekrar tekrar değerlendirmesi davranışı olarak tanımlanabilir.

Bu davranışlar arasında:

  • Performansımızın test edilmesi
  • Başkalarıyla kendimizi karşılaştırma
  • Görevi başarıyla tamamladığımız konusunda başkalarından güvence alma bulunur.

Performans kontrolü yaparken kendimizi başkaları ile karşılaştırdığımız durumlar var ise bu durum nadiren de olsa memnun edici bir sonuç sağlayabilir. Kendinizi başkalarıyla karşılaştırdığınızda o kadar da iyi olmadığınız sonucuna varmanız oldukça kolaydır, çünkü genelde kendimize seçtiğimiz örnekler gerçekçi olmama eğilimi gösterir. Ancak, kendimizi başkalarıyla kıyaslamak sadece daha kötü hissettirir ve bu durumda yine kendimizi başkalarıyla kıyaslar ve böylece de mükemmeliyetçiliğin pekişmesine katkı sağlamaya devam ederiz.

 

yaşam koçluğu

Alakalı başlıklar

Leave a Comment