Panik Atak ve Agorafobi-2: Panik Atak ve Agorafobi Geliştirmenin Nedenleri

panik bozukluk

Neden Bazı İnsanlar Agorafobi Geliştirir?

Panik bozukluk yaşayan bazı insanların neden agorafobi geliştirdiği henüz net olarak bilinmemektedir. Ancak iki mekanizmanın buna katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Bunlardan birincisi, belli bir durumda tekrar tekrar panik atak yaşamak, benzer bir durumda da bu sorunu yaşayabileceğiniz konusunda korku yaratabilir. Bu oldukça doğaldır, çünkü geçmiş deneyiminiz sizi korku ve panik yaratacak durumlardan uzak tutmak için çabalamaktadır. Bu da korkudan korkmaya başlamayı ortaya çıkarır.

İkinci durum ise, başka şartlanma mekanizmalarının işleme olasılığıdır. Belirli yerlere yaklaşıldığında tekrar tekrar korku ve panik yaşamak, benzer durumlarda herhangi bir uyaran olmamasına rağmen şartlandığınız için panik etkilerini yaşamanıza neden olacaktır.

Ayrılık korkusu olarak adlandırılan başka bir durum da söz konusudur. Bu durumda insanlar ayrılık konusunda güçlü korkular tecrübe etmeleri nedeniyle, sadece güvendikleri insanlarla dışarı çıkmakta yada onlara kelimenin tam anlamıyla tutunmaktadırlar.

Kadın ve erkelerin panik atak ve agorafobiye yatkınlığı arasındaki farklar

Panik ataktan muzdarip olan kadınlar, bu bozukluktan muzdarip olan erkeklere göre agorafobi geliştirmeye daha eğilimlidirler. Bunun nedenlerinden biri kadın ve erkeklerin şiddetli kaygıya verecekleri tepkilerin toplumsal ve kültürel olarak öğretilmiş olmasındandır.

Kadın ve erkekler kaygıya farklı şekillerde tepki vermeye teşvik edilir. Erkeklerin pes etmeden devam etmesi beklenirken, kadınların kaçınma davranışı geliştirmesi daha kabul edilir görülmektedir.

Pek çok insan panik atak başlamadan önce ortaya çıkan stresli durumu hatırlayabilmekte ve bu stres etkenlerinin çoğunu kriz esnasında sürdürebilmektedir.Psikolojik açıdan hassas olmak da en az stresörler ve fiziksel semptomlar kadar panik atağın geliştirilmesinde önemlidir.

 

Panik atak ve agorafobi insan hayatını nasıl etkiler?

Kendini sakınma ve şiddetli kaygı iş, sosyal hayat, aile ilişkileri ve insanların günlük hayatını engeller. Kişi sürekli panik atak yaşama korkusu yaşadığından hayatını ithiyatlı olarak geçirmek zorunda kalır, maceradan kaçınır ve kendini olabildiğince kısıtlar.

Panik atak tecrübe eden bazı insanlar sadece kaygı semptomları değil bunun yanında depresyon dönemleri de yaşarlar.Kontrol altına alınamayan kaygı, utanç duygusuyla pekiştiğinde depresyon duygusu kötüleşir. Utanç, kaygıların gizlenmesinde insanların başvurduğu araçlardan bir tanesidir ve insanlar tecrübeleri başkalarına açmanın sıkıntısıyla baş etmektense sosyal ortamlardan kaçınır ve çeşitli bahanelere baş vururlar.

Son derece kısıtlanmış faaliyetler, agorafobi geliştirmiş insanları depresyona iten başka bir durumdur. Bu durumda, yetersizlik hissi, kaygı semptomları, depresyon ve kaçınma ile etkileşime girerek büyük bir ıstırap ortaya çıkarır.Panik bozukluk yaşayan insanlar durumların düzelmesini imkansız gördüklerinden kişiler tükenmişlik ve çaresizlik yaşayabilir.

Agorafobi ve panik atak yaşayan insanların kaygıları kontrol altına alındığında depresyonun kaybolmaktadır.

 

Sosyal hayat üzerindeki etkileri

Eviniz sizin algılamış olduğunuz güvenli yerinizdir ve panik atak genellikle evin dışında olduğunuz zamanlarda ve diğer insanların arasındayken ortaya çıkar.

Ancak akut semptomların geçmesi ve kaygının nasıl kontrol edilebileceği öğrenilmesiyle beraber bu kişilerin sosyal ve kişisel ilişkilerinde düzelme meydana gelir.

 

Agorafobi ve paniğin sebebi

Kabaca üç faktörün bir araya gelmesiyle beraber gittikçe kuvvetlenerek panik yaratan bir zincir oluşur:

  • Bazı insanlar yapıları gereği ile (hayatlarının önceki dönemlerinde edinmiş oldukları deneyimlerin etkileri ile) psikolojk olarak daha hassas bir yapıya sahiptirler.
  • Anlık stresler yaratan ve ani paniğe yol açan tetikleyiciler vardır.
  •  Genel olarak panik atağın daha da kötü bir hal almasına neden olan ve kısır döngüler haline getiren faktörler vardır.

Bazı durumlarda, panik atağa aile öyküsünde de rastlanabilir. Aile ilişkileri, yetiştirilme tarzı, kişilerin sevgilerini açıkça göstermesi ya da soğuk tavırlar sergilemesi ya da genetik miras bununla ilintili olabilir.

Panik atak geliştirme eğilimimizin kanıtı tek yumurta ikizlerinde yapılan araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur. Tek yumurta ikizleri benzer daimi kaygı seviyelerine sahiptirler. Agorafobi geliştirmiş pek çok insandan toplanan bilgilerden yola çıkılarak, bu insanların destekleyici olmayan ve soğuk aile ortamlarında yetiştiği bulunmuştur.

 

Panik atak ve düşünce sistemleri

Panik atak ve agorafobinin psikolojik yanı da düşünce sistemlerindeki bozukluklarla ilişkilidir. Çocuğa yeterince güven verilmemesi, çocuğun güven geliştirmeye yeterince teşvik edilmemesi düşünce sistemlerindeki bozuklukların nedenlerinden bazıları olarak kabul edilmektedir.

      Panik atak ve agorafobi ile baş ederken kullanılan olumsuz baş etme yolları:
  • Engellerle karşılaşılınca hüsrana uğramak ve vazgeçmek
  • Rahatsızlıktan kaçınmak
  • İstediğinizi alamadığınızda gerilmek ve asabi tavırlar sergilemek
  • Başkalarına bağımlı hale gelmek, başkalarının yardımına bel bağlamak
  • Hoş olmayan duygularla baş ederken uyuşturucu ve alkol kullanmak

Panik atakla ilgili ilginç bilgilerden bir tanesi de panik ataktan muzdarip insanların çoğunun bekar olmasıdır. Uzun süreli ilişkiler ve evliliklerde yaşanan kronik stresi göz önünde bulundurunca bu bilgi önem kazanmaktadır.

 

Tehdit sistemi ve Panik Atak ve Agorafobi

Tehdit edildiğimizi hissettiğimiz durumlarda ortaya çıkan kaç ya da savaş mekanizması da panik atağı ve agorafobiyi açıklamada yardımcı olabilir. Beynimizin derinlerinde bulunan sinir sistemi merkezleri bu mekanizmayı kontrol eder. Bu merkezler otonom sinir sistemini denetler. Otonom sistemi otomatik olarak bilinen ve iç organlarımızın kaslarını kontrol eden ve salgı bezlerini kontrol eden sistemdir. Tehditkar bir mesajın algılanmasıyla beraber otonom sinir sistemi bizim bilinçli teşviğimize ihtiyaç duymadan harekete geçer ve kendiliğinden tepki verir.

Kaç yada savaş mekanizmasının ortada gerçek bir tehdidin olmadığı durumlarda da tetiklendiği durumlara panik atakta sıkça rastlanılır. Bazı insanların tetiklenme eşiği diğerlerine kıyasla daha düşük olabilir ve kaç ya da savaş mekanizmasının etkinliğini sonlandırmaktan sorumlu kontrol mekanizmalarının etkinliği azalmış olabilir.

Kaç yada savaş tepkisinin verildiği, gerçek bir tehdidin olmadığı durumlarda da panik atak semptomlarının yaşanması olasıdır.Paniğin fiziksel etkileri doğrudan insanların sağlığını etkilemez. Panik bozukluk yaşayan insanların düşmüş oldukları hata ise bu semptomların onlara zarar vereceğine dair geliştirmiş oldukları inançtır.

Panik bozukluktan muzdarip insanlar üzerinde yapılan beyin tarama sonuçlarında herhangi bir anormalliğe rastlanamamıştır.Panik bozukluğun semptomlarının başında fiziksel olarak hasta olduğunuza dair kontrol edilemeyen kaygı gelir.


Panik Atak ve Agorafobi yazı dizimizin 3. yazısı olan ”Panik Atağın Tetikleyicileri” adlı yazımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: 

psikolojiplatformu.com/2018/12/17/panik-atak-ve-agorafobi-3-panik-atagin-tetikleyicileri/


uyarıcılar, alkol, uyuşturucu ve panik atak

Alakalı başlıklar

Leave a Comment